कहाँ जान्छ राजधानी काठमाडौंको घनाबस्तीबाट निस्किने ढल ?

ajaako_artha

राजधानी समेत रहेको काठमाडौं उपत्यकाको घनाबस्तीबाट निस्कने ढल कहाँ जान्छ ? धेरैलाई जिज्ञासा लाग्न सक्छ । राणा प्रधानमन्त्री श्री ३ वीरशमशेरको पालादेखि बनेका पुराना ढलहरू कहाँ जान्छन्, अहिलेसम्म पनि सर्वसाधारण अनविज्ञ छन् ।

असन क्षेत्रमा मर्मत सम्भार गर्न भन्दै जथाभावी भत्काउँदा केही समय पहिले मात्र पुरानो ढलमा वीरशमशेरकालीन इँटा भेटिएको थियो । शताब्दी पूरानो संरचनाका कारण ठूलो पानी परेको समयमा काठमाडौंका व्यस्त स्थानमा ढल फुटेर समस्या निम्तिने गरेको छ ।

नदीमा मिसाइने ढल व्यवस्थित गर्नका लागि अहिले काठमाडौं उपत्यकाभित्रका नदीको किनारामा ढल विस्तार गर्ने काम हुँदैछ । यसअघि उपत्यकाको अधिकांश ढल वाग्मती, विष्णुमती, हनुमन्ते खोलामा मिसिएर बग्ने गरेको थियो ।

राजधानी काठमाडौं उपत्यकामा वाग्मती, विष्णुमती, मनोहरा खोला, धोबीखोला, हनुमन्ते खोला, महादेव खोला, बल्खु खोला, नख्खु खोलालगायत १२ वटा नदी तथा खोलाको किनारामा ढल प्रशोधन केन्द्र स्थापनाको काम भइरहेको छ ।

काठमाडौंका नदी सफा गर्नका लागि ढल प्रशोधन केन्द्र स्थापना गर्ने काम भइरहेको योजना कार्यन्वयन निर्देशनालय (पीआईडी)का आयोजना प्रबन्धक सुरतकुमार बमले जानकारी दिए । 

‘यो आयोजना सम्पन्न भएपछि काठमाडौं उपत्यकाका ढलहरू सिधै खोलामा मिसिन नदिई किनारामा प्रशोधन हुन्छ । प्रशोधन गरेर सफा पानी मात्र खोलामा मिसाइन्छ,’ बमले लोकान्तरसँग भने । 

काठमाडौंमा १ हजार १ सय ५, ललितपुरमा २ सय ६४ र भक्तपुरमा १ सय ५४ किलोमिटर ढल निमार्णको काम भइरहेको छ । 

अधिकार सम्पन्न वाग्मती सभ्यता एकीकृत विकास समितिले ३६ दशमलव ९९ किलोमिटर र योजना कार्यन्वयन निर्देशनालय (पीआईडी) तथा काठमाडौं उपत्यका खानेपानी लिमिटेडले ४ किलोमिटर गरी वाग्मती किनारमा करीब ४१ किलोमिटर ढल निर्माण भएको छ ।

११ दशमलव २ किलोमिटर ढल निमार्णको काम भने शुरू हुने प्रक्रियामा समेत छैन ।

योजना कार्यन्वयन निर्देशनालय (पीआईडी)ले वाग्मतीमा ४ किलोमिटर, मनोहरामा २६ दशमलव ३ किलोमिटर, हनुमन्ते खोलामा २५ दशमलव ३३ किलोमिटर र खासाङखुसुङ खोलमा ७ दशमलव ६८ किलोमटिर ढल निमार्ण गर्नेछ । 

वाग्मती नदीमा मिसिन आउने ढललाई सिधै नदीमा मिसिन नदिई प्रशोधन गरेर खोलमा मिसाउनका लागि गुह्वेश्वरीमा १ करोड ६४ लाखलिटर प्रतिदिन प्रशोधन क्षमता भएको प्रशोधन केन्द्र स्थपना गरिएको छ । 

प्रशोधन केन्द्रले पहिलो चरणमा प्रतिसेकेण्ड १ सय ९० लिटर पानी प्रशोधन गर्ने अधिकार सम्पन्न बाग्मती सभ्यता एकीकृत विकास समितिका आयोजना उप–प्रमुख इञ्जिनीयर योगेन्द्र चित्रकारले जानकारी दिए । उनका अनुसार दोस्रो चरणमा ३०० लिटर प्रतिसेकेण्ड पानी प्रशोधन गरेर वाग्मतीमा मिसिने छ । 

ढल प्रशोधन केन्द्र (वेस्ट वाटर ट्रिटमेन्ट प्लान्ट) उपत्यकामा वाग्मतीको गुह्वेश्वरी, खासाङखुसुङ खोलाको सल्लाघारी, बालकुमारी, गोर्कण, धोबीघाट र चाल्नाखेल गरी ६ ठाउँमा निर्माण गरिँदै छ ।

कसरी हुन्छ ढल प्रशोधन ?
गुहेश्रीको ढल प्रशोधन केन्द्रमा चाबहिल र बौद्ध क्षेत्रको ढल आउँछ । १२ सय डायमिटर भूमिगत पाइपबाट दैनिक १ करोड ६० लाख लिटरभन्दा बढी ढल यस केन्द्रमा भित्रिन्छ । 

आएको पानीलाई पहिलो चरणमा फेज १ मार्फत् भित्र्याइन्छ । त्यसपछि फोहोर पानीलाई एउटा ठूलो ट्याङकीमा जम्मा गरिन्छ । जम्मा गरेको पानी बाट प्लास्टिकका फोहोरहरू छुट्याइन्छ । प्लास्टिकलाई रिसाइकलिङमा पठाइने गुह्ेश्वरी ढल प्रशोधन केन्द्रमा कार्यरत इञ्जिनीयर प्रदीप कुमारले बताए । 

दोस्रो फेजमा फोहोर पानी फेरि अर्को ट्याङकीमा ४ वटा पम्पमार्फत् पठाइन्छ । त्यसमा पनि ढलमा आएका ठूलाठूला फाहोरलाई छुट्याइन्छ । 

छुट्याइएको फोहोर दोस्रो पाइपमार्फत फोहोर प्रशोधन ट्याङकमा जान्छ भने बाँकी रहेको फाहोर पानी ठूलो टनेल हुँदै अर्को प्रशोधन ट्याङकमा जान्छ । त्यहाँ पनि फेरी पानीबाट बाँकी फाहोरहरू छुट्याइन्छ । त्यो  फोहोर पनि फोहोर प्रशोधन केन्द्रमै जान्छ ।

विभिन्न चरण पारी गरी प्रशोधित ढललाई पानीको रूपमा वाग्मती नदीमा मिसाइन्छ ।

जम्मा भएको फोहोरबाट स्लाइसकेक (प्रांगरिक मल) बनाइन्छ, भने त्यसबाट निस्कने ग्याँसबाट केन्द्रलाई चाहिने विद्युत् निकाल्ने तयारी छ ।

केन्द्रलाई प्रतिदिन १ हजार ९४ किलोवाट विद्युतीय शक्तिको आवश्यकता पर्दछ । 

उत्पादन हुने फाहोरको ३० प्रतिशत भागले ऊर्जा उत्पादन गर्ने इञ्जिनीयर प्रदीप कुमारले लोकान्तरलाई बताए । 

व्यवस्थित ढल नहुँदा समस्या
ठूलो पानी पर्नासाथ काठमाडौंमा ढलले समस्या निम्त्याउने गरेको छ । ढल फुटेर सार्वजनिक स्थानमा दुर्गन्ध फैलिने तथा ढल भरिएर घरका शौचालय जाम हुने गरेको छ । 

गत वर्षको साउन २९ गतेको भीषण वर्षाका कारण शौचालय भरिदा अनामनगरका रमेश शाहलाई ५ हजार खर्चनु पर्‍यो ।

‘मेलम्चीको पाइपले गर्दा ढल नै पुरिएको रहेछ । घरको शौचालय जाम भएर खुलाउन उल्टै पैसा खर्च भयो,’ उनले गुनासो गरे । 

अव्यवस्थित बसोबास, उचित ढल निकास अभाव तथा उपत्यकाका नदी साँघुरिँदा ढलले समस्या पार्ने गरेको छ । लोकान्तरवाट

कमेन्ट गर्नुहोस्

तपाईंको ईमेल गोप्य राखिनेछ ।

This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.

बुलियन मार्केट

विनिमय दर

मुद्राखरिदबिक्री
U.S. Dollar१०२.२०१०२.८०
European Euro१२७.३५१२८.१०
UK Pound Sterling१४४.३३१४५.१७
Swiss Franc१०९.७४११०.३८
Australian Dollar८१.०३८१.५०
Canadian Dollar८२.२६८२.७५
Singapore Dollar७७.४५७७.९१