विदेशीलाई बनाउन दिइएका संरचना खण्डहर बन्दै, प्राधिरकण बन्यो रमिते

जेठ २, २०७५ | आजको अर्थ
ajaako_artha

 
काठमाडौँ । सरकारले भूकम्पपछिको पुनः निर्माणका लागि केही महत्वपूर्ण पूरातात्विक सम्पदा विदेशी निकाय तथा संस्थालाई दिने निर्णय गर्यो ।
विशेष गरी छिमेकी मुलुक, चीन, भारत र अमेरिकालगायतका मुलुकलाई ती क्षेत्र निर्माणका लागि जिम्मा दियो । हनुमानढोका, गद्दी बैठक, पाटन दरबार क्षेत्र, भानु मावि रानी पोखरीलगायतका क्षेत्र पुनः निर्माणका लागि विदेशी निकायलाई जिम्मा दिइएको थियो ।
जसलाई ज्म्मिा दिइएको हो, उसले कुनै पनि काम गर्न सकेको छैन । कतिपय स्थानमा निर्माण सामग्रीको अभावमा पुनः निर्माणको काम अगाडि बढ्न सकेको छैन ।
यस्तै मुलुकको प्रमुख प्राशसनिक निकायको रुमपा रहेको सिंहदरबारको रेक्टोफिटिङको  कार्य समेत पछिल्लो दिनमा रोकिएको छ । रेक्टोफिटिङका लागि खट बाँध्ने काम भएपनि थप निर्माण हुन सकेको छैन ।
कतिपय स्थानमा पुनः निर्माण प्राधिकरणको गलत एवम् अव्यवहारिक नीति तथा कार्यशैलीका कारण पनि पुनः निर्माणले गति लिन सकेको छैन ।
मल्लकालीन संरचना खण्डहर बन्दै
नेपालको विशेष गरी हनुमान ढोका दरबार क्षेत्र मल्लकालमा बनेको म्पदा हो । काठमाडौँको नामसँग जोडिएको उक्त क्षेत्रमा पुनः निर्माणको काम कछुवाको गतिमा अगाडि बढेको छ । सो क्षेत्रको पुनः निर्माणका लागि अमेरिकी सहयोग नियोग यूएसएडलाई जिम्मा दिइएको छ । तर सो निकायले निर्माण कार्य अगाडि बढाउन सकेको छैन ।
उसले निर्माण सामग्रीको अभाव भएको जनाएको छ । परम्परागत निमाृण सामग्री  पाउन समस्या भएका कारण निर्माण प्रक्रियाले गति लिन नसकेको भन्दै पन्छेर बस्ने अवस्था नभएपनि काम सुरु नहुँदा हनुमान ढोका दरबार क्षेत्रका महत्वपूर्ण सामग्री त्यतिकै नष्ट भइरहेको छ ।
यस्तै चीन सरकारको सहयोगमा निर्माण हुने भनिएको गद्दी बैठक समेत पुनः निर्माण हुन सकेको छैन ।
पदातृ निकायलाई दिनु भन्दा नेपाल सरकार आफैले पुनः निर्माण गर्नुपर्ने महत्वपूर्ण स्म्पदा स्थल विदेशीलाई दिइएकोमा आलोचना समेत हुने गरेको छ ।
निर्माण सामग्रीको अभाव देखाएर तोकिएको समयभित्र हनुमान ढोका दरबार क्षेत्र र गद्दी बैठकको काम पूरा नहुने भएको छ ।
पुनः निर्माणको काम समयमै सक्ने हो भने परम्परागत एवम् पुरातात्विक सम्पदालाई संरक्षण गर्ने खालको निर्माण सामग्री जरुरी रहेको हनुमान ढोका संरक्षण क्षेत्र कार्यालयले जनाएको छ ।
वनले काठ दिएन
पुनः निर्माणमा संलग्नहरुकाअनुसार वन तथा भूसंरषण मन्त्रालयले काठ दिन अटेर गरेका कारण पनि पूरातात्विक सम्पदाको पुनः निर्माणको काम अगाडि बढ्न सकेको छैन ।
पुनः निर्माणमा सहभागी भएका संस्था वा निकायले पटक पटक काठको विषयलाई अगाडि बढाएका छन् । उनीहरुले मन्त्रालय र विभागसँग पनि समन्वय गरिरहेको छ । तर काठ पाउन भने सुन पाउन भन्दा समस्या भएको छ ।
मल्लकालीन संरचना पुनः निर्माणमा विशेष ध्यान पुरयाउनुपर्नेमा त्यसो हुन नसकेको बताइन्छ ।
दक्ष जनशक्ति छैनन्
पूरातात्विक सम्पदा क्षेत्र पुनः निर्माण गर्न सक्ने दक्ष जनशक्तिको अभाव रहेको छ । तालिम प्राप्त जनशक्ति रोजगारीको खोजीमा विदेशिएपछि पुनः निर्माणमा समसया पैदा भएको छ । विशेष गरी काष्ठकला, मूर्तीकला , तथा पूराताविक महत्वका सम्पदा बुझेका व्यीक्तm पाउन मुस्किल भएको छ । जसका कारण ऐतिहासिक क्षेत्रमा पुनः निर्माणले गति लिन सकेको छैन ।
धरहरा निर्माणका लागि ठेक्का
गोरखा भूकम्पले क्षतिग्रस्त धरहराको पुनःनिर्माण राष्ट्रिय पुनःनिर्माण प्राधिकरणले नै गर्ने भएको छ ।
 
धरहरा पुनःनिर्माणको शिलान्यास असारमै गर्ने गरी तयारी गरिएको प्राधिकरणले जनाएको छ । धरहरा पुनःनिर्माणका लागि प्राधिकरणले टेण्डर आह्वानसमेत गरेको छ ।
 
धरहरा पुनःनिर्माणका लागि करीब रु चार अर्ब लाग्ने लागत अनुमान गरिएको प्राधिकरणका सहसचिव राजुमान मानन्धरले जानकारी दिए ।
 
“एकतीस दिन टेण्डर फारम भर्ने अवधि तोकिएको छ, छनोट गर्न १५ दिन लाग्छ, असार तेस्रो सातासम्म धरहरा पुनःनिर्माणका लागि शिलान्यास हुन्छ”, उनले भने ।  
 
शिलान्यास भएको दुई वर्षमा धरहरा पुनःनिर्माण भइसक्ने प्राधिकरणले जनाएको छ । यसअघि सरकारले ‘हाम्रो धरहरा हामी आफैँ बनाउँछौँ’ अभियान शुरु गरेको थियो । अभियान अन्तर्गत रु २४ करोड संकलन भएको छ ।
 
 धरहराको पुनःनिर्माण नेपाल टेलिकमले गर्ने प्रतिबद्धता जनाए पनि अढाइ वर्षपछि हात झिकेको थियो । टेलिकमले आफैँ पुनःनिर्माण नगरे पनि रु एक अर्ब सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता भने जनाएको छ । बाँकी रकम सरकारले व्यहोर्ने सहसचिव मानन्धरले बताए ।
देशभर करिब ७०० पूरातात्विक महत्वका संरचना निर्माण गर्नुपर्ने भएपनि हालसम्म १०० वटा मात्रै पुनः निर्माण भएका छन् । त्यसमा विशेष गरी पुनः निर्माण प्राधिकरणको पनि व्यवस्थापकिय पाटोमा समस्या रहेको छ ।

कमेन्ट गर्नुहोस्

तपाईंको ईमेल गोप्य राखिनेछ ।

This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.

बुलियन मार्केट

विनिमय दर

मुद्राखरिदबिक्री
U.S. Dollar११४.६०११५.२०
European Euro१२६.७७१२७.४४
UK Pound Sterling१४७.९३१४८.७०
Swiss Franc११५.५५११६.१६
Australian Dollar७८.०७७८.४८
Canadian Dollar८६.०९८६.५४
Singapore Dollar८४.१६८४.६०