मधेशी दलको प्राथमिकता : मुद्दा कि सत्ता ?

ajaako_artha

– संगीता रेग्मी  
राजनीतिक दल भनेको विचार, सिद्धान्त र वादमात्रै होइन, आन्दोलनको निरन्तरता समेत हो । नेपालमा केही राजनीतिक दलहरू विचार सिद्धान्तले स्थापित भए भने केही आन्दोलनको निरन्तरताले गर्दा राष्ट्रिय राजनीतिमा प्रभाव पार्न सक्ने शक्तिको रूपमा उदाए । बाम गठबन्धनको संयुक्त सरकार निर्माण गरी दुई तिहाई भन्दा बढी बहुमतको सरकारको नेतृत्व गरिरहेका केपी शर्मा ओलीले संघीय समाजवादी फोरमलाई पनि सरकारमा सहभागी गराएर आफू अझ बलियो बनेका छन् । मधेशको अर्को मुख्य दल राष्ट्रिय जनता पार्टीलाई पनि सरकारमा सहभागी गराउन पहल भइरहेको छ ।
नेपालकै राजनीतिक इतिहासमा सबभन्दा शक्तिशाली पार्टीको नेतृत्वमा सबभन्दा शक्तिशाली सरकारको निर्माण भएको छ । यो सरकारले चाहेमा संविधान संशोधनका लागि कुनै अप्ठेयारा छैनन् । त्यसमा पनि नेपाली कांग्रेसले संसद्को पहिलो बैठकमै संविधान संशोधनको लागि आफ्नो पार्टीले पूर्ण सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता जाहेर गरिसकेको छ । सरकारसँग प्रचण्ड बहुमत हुँदाहुँदै पनि संविधान संशोधन गरेर मधेश र देशका सम्पूर्ण समस्याहरू सम्बोधन गर्ने तिर सरकारको पहल देखिएको छैन । यी र यस्ता क्रियाकलापहरूले गर्दा संशोधनका कुरा उठाउने, सरकारमा जाने र सरकारको भाषण मात्र आइरहने प्रवृत्तिले गर्दा मधेशको माग सम्बोधन हुन्छ भन्नेमा आशंका देखिन थालेको छ ।  
मधेशको मुड 
६÷६ महिनासम्म लामो आन्दोलन गरेका मधेशका जनताले नाकाबन्दीबाट झन् ठूलो सास्ती व्योहो¥नुप¥यो ।  आन्दोलनका क्रममा सयौंको ज्यान गयो, हजारौं अंगभंग भए, अझपनि सयौं थुनामा छन् । त्यसका बाबजुद पनि मधेशका जनता रोजगारी, शिक्षा, स्वास्थ्य लगायत अन्य सुविधा आफ्नो गाउँठाउँसम्म आईपुग्छ भन्नेमा आशावादी छन् । देश संघीयतामा गएपछि सिंहदरबारको अधिकार गाउँगाउँमा आउँछ भन्ने सुनेका जनताले संघीय सरकारमाथि धेरै आशा र भरोसा गरेका छन् । तर, मधेशी जनताको लागि राजनीति गछौं भन्ने दलहरूकै सरकार भएको प्रदेश नम्बर २ को संघीय सरकारले जनताको आशा अनुरूप काम गरेको पाईदैन । भाषण र आश्वासन एकातिर, काम गराई अर्कोतिर हुँदा ती राजनीतिक दलहरू माथि मधेशी जनताको विश्वास कम हुँदै गएको पाइन्छ । 
सम्भावित वैकल्पिक शक्ति 
नेपाली राजनीतिको मुख्य थलो भनेको मधेश नै हो । अहिले ठूला दलका रूपमा उदाएका नेपाल कम्युनिष्ट पाटी र कांग्रेसको उदय पनि मधेशबाट नै भएको थियो । धेरै जनसंख्या हुनु, भौगोलिक सुगमता, संगठन विस्तारमा सजिलो, अन्य थुप्रै विषयहरूमा सहजता जस्ता कारणहरूले गर्दा पनि हरेक राजनीतिक दलहरूले मधेशलाई आफ्नो राजनीतिको उर्वर भूमिको रूपमा प्रयोग गर्दे आए । विभिन्न मुद्दाहरू उठाई राजनीतिमा आफ्नो पहिचान बनाउन खप्पिस भईसकेका दलहरू हरेक समयमा आन्दोलनका लागि मधेशी जनतालाई प्रयोग गर्ने र अन्तिम अवस्थामा मधेशको मुद्दालाई सरकारसँग बेचेर आफू सत्तामा जाने गरेको यर्थात अब मधेशी जनतबाट लुक्न सक्दैन । छुट्टा–छुट्टै दल हुँदा होस् वा एकीकरण भएपछि होस्, मधेशका राजनीतिक दलहरूको उद्देश्य मधेशको मुद्दा लिएर सत्ता प्राप्त गर्नु नै हो । पटक पटक बेइमानी गरेका दलहरूलाई अब धेरै समय मधेशी जनताले कुर्नेवाला छैनन् । अब मधेशमा वैकल्पिक राजनीतिक शक्तिको आवश्यक्ता महसुश हुन थालेको छ । 
परम्परागत राजनीति र शास्त्रीय चिन्तनबाट मुलुकमा परिवर्तन सम्भव छैन भन्ने मान्यता सहित बाबुराम भट्टराईको नेतृत्वमा ‘नयाँ शक्ति’ र रविन्द्र मिश्रको नेतृत्वमा ‘विवेकशील साझा पार्टी’ गरी दुई नयाँ राजनीतिक दलहरू खुले । गत स्थानीय, प्रादेशिक र संघीय निर्वाचनमा ‘राष्ट्रिय दल’को मान्यता पाउने महत्वकांक्षा पूरा गर्न नसके पनि वैकल्पिक दलको रूपमा उदाएको दल भएर यी दुवै दलहरूले धेरै थोरै प्रभाव नेपाली राजनीतिक वृत्तमा राखे र अहिलेसम्म पनि राखी नै रहेका छन् तर यी दलहरूले पनि मधेशलाई समेट्न सकेका छैनन् । 
वैकल्पिक शक्तिबारे के भन्छन् मधेशका अगुवाहरू ः 
जयप्रकाश गुप्ता 
संयोजक, तराई–मधेश राष्ट्रिय अभियान 
संघीय समाजवादी फोरम र राजपा नेपाल दुवै पार्टी सत्ता समर्पण र मुद्दा विसर्जनका पात्रहरू हुन् । उनीहरूको मूल ध्येय नै जसरी भए पनि मधेशको नारामा, मधेशी जनताको मागको नाममा संसदमा जाने र सत्ताको खेल खेल्ने नै हो । मधेशमा उनीहरूलाई पनि सही ट्र्याकमा ल्याउनका लागि एउटा वैकल्पिक धारको आवश्यकता छ । स्वायत्त मधेश प्रदेशको निर्माणका लागि, मधेशको समुचित प्रतिनिधित्वका लागि, मधेश प्रदेशको पुनः मान्यताका लागि यावत् जुन मागहरू रहेका छन्, त्यसलाई शान्तिपूर्ण ढंगबाट उठाउनका लागि वैकल्पिक संगठनको अति आवश्यकता रहेको छ । 
उपेन्द्र झा 
राजनीतिक विश्लेषक
पराजित मानसिकताले गर्दा मधेशको जनाधार कांग्रेस र नेकपामा जान थालेको छ । मधेशमा भएका दलहरूको वैचारिक अडान नभएको, व्यक्तिगत स्वार्थ र दलाल मानसिकताले गर्दा मधेशमा राजनीतिक दलहरूले पार्टीको संस्थागत विकास गर्न सकेनन् । त्यसकारण पनि मधेशमा जनाधार भएका नेताहरू अन्यत्र पार्टीमा प्रवेश गरे । राजपा र फोरम दुवै पार्टी मधेश मुद्दालाई छाडी सरकारमा सामेल भएपछि मधेशको राजनीतिक धरातल पूर्ण रूपमा खाली भएको छ । अब मधेशको नेतृत्व गर्न नयाँ राजनीतिक शक्तिको उदय हुने प्रवल सम्भावना छ र हुनुपर्छ ।   

रामरिझन यादव 
सदस्य, नयाँ शक्ति सचिवालय 
बाबुराम भट्टराई नेतृत्वको नयाँ शक्ति पार्टीको अवस्था अहिले मधेशमा त्यति राम्रो छैन, किनकी नयाँ शक्ति पार्टीलाई मधेशमा थेग्न सक्ने रामचन्द्र झा, महेन्द्र पासवान र रामकुमार शर्मा बाहिरिनु भएको छ । यसले गर्दा मधेशमा नयाँ शक्तिको जुन अवस्था थियो त्यसमा केही स्खलन भएको छ । तर अवसवादीहरू सत्तातिर लम्केकाले मधेशमा नयाँ शक्ति बाहेक अर्को वैकल्पिक शक्ति छैन । आउने दिनमा नयाँ शक्तिले राम्रो संगठनात्मक संरचना तयार गरेर अवसरवादीको विरूद्धमा एउटा नयाँ सोच र विचारको बिजारोपण गर्ने छन् । जसको खाँचो अहिले मधेशमा छ । 
निष्कर्ष ः 
मूलधारका राजनीतिक दलहरूले पनि अब मधेशको मुद्दा सम्बोधनमा ध्यान दिनुपर्छ । राष्ट्रिय अखण्डतालाई कायम राख्दै ‘सुखी नेपाली समृद्ध नेपाल’ को अभियान अघि बढाउने हो भने मधेशको मुद्दालाई छाडेर अगाडि बढ्न सकिन्न । मधेशमा बढ्दै गएको अलगाववादी राजनीतिलाई हटाउन मधेशको मागहरू समयमा नै सम्बोधन गराउन आवश्यक छ किनकी मधेशमा अब जन्मिने वैकल्पिक शक्ति राज्यसँग वार्ता वा सहमति सम्झौतामा अल्झिदैंन उनीहरूको आन्दोलनले अलगाववादीलाई बल पु¥याउँछ जसले गर्दा अहिले मधेशको मुद्दालाई लिएर राजनीति गरिरहेका दलहरू अस्तित्व समाप्त हुन्छ ।  (मधेश दर्पण फिचर सेवा)

कमेन्ट गर्नुहोस्

तपाईंको ईमेल गोप्य राखिनेछ ।

This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.

बुलियन मार्केट

विनिमय दर

मुद्राखरिदबिक्री
U.S. Dollar१०२.२०१०२.८०
European Euro१२७.३५१२८.१०
UK Pound Sterling१४४.३३१४५.१७
Swiss Franc१०९.७४११०.३८
Australian Dollar८१.०३८१.५०
Canadian Dollar८२.२६८२.७५
Singapore Dollar७७.४५७७.९१